Miażdżyca

MiażdżycaOceń:
(5.00/5 z 1 ocen)
Miażdżyca

Miażdżyca to choroba tętnic, prowadząca do zwężenia ich światła. Przyczyną zwężenia jest blaszka miażdżycowa (ryc. 1B.), zbudowana głównie z cholesterolu, która wyrasta ze ściany tętnicy, doprowadzając do zmniejszenia przepływu krwi (niedokrwienia), skutkującego niedotlenieniem narządów.

Jeżeli miażdżyca dotyczy jednej z tętnic wieńcowych, zaopatrujących w krew mięsień serca, może doprowadzić do pojawienia się bólu wieńcowego, występującego zazwyczaj podczas wysiłku i szybko ustępującego po jego zaprzestaniu. Gdy blaszka miażdżycowa pęknie (ryc. 1C.), powstaje zakrzep (ryc. 1D.), w wyniku czego może dojść do martwicy mięśnia serca, czyli do jego zawału.

MiażdżycaMiażdżyca

Ryc. 1. A - naczynie prawidłowe, B - blaszka miażdżycowa wyrastająca ze ściany tętnicy, C - pęknięta blaszka miażdżycowa, D - naczynie całowicie zamknięte przez skrzeplinę

Jak się objawia miażdżyca?

Jeżeli miażdżyca dotyczy jednej z tętnic wieńcowych, które zaopatrują w krew mięsień serca, może powodować pojawienie się bólu wieńcowego, zazwyczaj występującego podczas wysiłku i szybko ustępującego po jego zaprzestaniu. W skrajnym przypadku może dojść do martwicy mięśnia serca, czyli do jego zawału.

Miażdżyca rozwijająca się w tętnicy zaopatrującej w krew kończynę dolną, objawia się bólem mięśni podudzia (łydek), pojawiającym się w czasie marszu. Ból ustępuje po zaprzestaniu aktywności (objaw ten nazywany jest chromaniem przestankowym).

Miażdżyca może dotyczyć również tętnic zaopatrujących w krew mózg, tj. tętnic szyjnych i kręgowych. Zwężenie którejś z tych tętnic przyczynia się do niedokrwienia mózgu, objawiającego się:

  • zawrotami głowy
  • dezorientacją
  • niekiedy także przejściowym niedowładem.

W poważniejszych przypadkach może dojść nawet do udaru mózgu. Miażdżyca bywa także przyczyną tętniaka aorty.

Jak powstaje blaszka miażdżycowa?

Miażdżyca cechuje się powolnym gromadzeniem w ścianie tętnic przenikających z krwi substancji, tj. cholesterolu oraz komórek zwanych monocytami.

Monocyty, po przekształceniu w makrofagi, czyli komórki żerne, pochłaniają gromadzące się w ścianie naczyniowej cząstki lipoprotein LDL (tzw. „zły cholesterol”) i wypełniają się nimi - wypełnione cholesterolem makrofagi noszą nazwę komórek piankowatych.

W wyniku gromadzenia się cholesterolu w ścianie tętnicy dochodzi do powstania blaszki miażdżycowej.

Blaszki miażdżycowe, bogate w cholesterol i komórki piankowate, łatwo pękają. Jeśli pęknięcie jest duże, powstaje zakrzep zamykający tętnicę i dochodzi do nagłego niedokrwienia obszaru zaopatrywanego dotychczas przez chorą tętnicę, który może prowadzić nawet do jego martwicy (zob. Jak powstaje blaszka miażdżycowa - przyp. red.).

Skłonność do pękania mają szczególnie młode blaszki miażdżycowe, słabo przerośnięte tkanką włóknistą, oddzielającą je od prądu krwi krążącej. Takie blaszki nie są duże i jeszcze w małym stopniu zwężają tętnicę. Oznacza to, że chory, mimo obecności miażdżycy, może nie mieć objawów choroby (w postaci np. bólów wieńcowych) i zawał serca pojawi się u niego nagle, w stanie pozornego zdrowia.

Należy pamiętać, że nie każde pęknięcie blaszki miażdżycowej prowadzi do zawału serca. Małe pęknięcie może powodować rozwój zakrzepu w środku blaszki, a więc w ścianie tętnicy, a nie w jej świetle. Powoduje to powiększenie zmiany miażdżycowej. W miarę upływu czasu taka blaszka miażdżycowa ulega stopniowo zwłóknieniu i umacnia się (powstaje silna pokrywa, która chroni ją przed pęknięciem). W ten sposób (pomimo nieskiego ryzyka pęknięcia blaszki miażdżycowej) na skutek poważnego zwężenia światła tętnicy, a co za tym idzie - upośledzenia przepływu krwi - dochodzi często do opisanych powyżej objawów niedokrwienia (ryc. 2.). Warto przy tym wiedzieć, że w ścianie tętnicy znajdują się blaszki miażdżycowe w różnym stopniu rozwoju, a więc i młode, i zaawansowane, tj. łatwo pękające i te zwężające światło tętnicy.


Ryc. 2. A - blaszka miażdżycowa z krwawieniem do wnętrza, B - blaszka z ogniskiem wapnienia, C - blaszka krytycznie zwężająca światło tętnicy

U kogo występuje miażdżyca?

Miażdżyca rozwija się praktycznie u wszystkich ludzi. Pierwsze zmiany miażdżycowe mogą pojawić się nawet we wczesnym dzieciństwie, jednak objawy w postaci choroby niedokrwiennej serca, chromania przestankowego, niedokrwienia czy udaru mózgu, dotyczą zazwyczaj osób po 50. roku życia.

Tempo rozwoju miażdżycy różni się bardzo u poszczególnych osób. Zależy ono od obecności i nasilenia czynników ryzyka.

Kiedy wobec tego należy rozpocząć profilaktykę chorób spowodowanych miażdżycą?

Im wcześniej rozpocznie się profilaktykę miażdżycy, tym lepiej. Jak wspomniano wcześniej, rozwój miażdżycy zaczyna się już we wczesnym dzieciństwie. Nasilenie zmian w młodym wieku, podobnie jak u osób dorosłych, zależy od występowania i nasilenia czynników ryzyka.

Z przeprowadzonych badań wynika, że:

  • prawie połowa polskich dzieci ma zbyt wysokie stężenia cholesterolu w surowicy
  • ponad 10% nastolatków pali papierosy
  • ok. 15% polskich dzieci ma nadwagę lub otyłość

Problem nadmiernej masy ciała u dzieci i młodzieży wykazuje tendencję wzrostową. Z szeregu prowadzonych na świecie badań wiadomo, że nadwadze w młodym wieku często towarzyszą również inne cechy zespołu metabolicznego, a coraz częściej także cukrzyca typu 2. Dlatego uważa się, że walka z czynnikami ryzyka miażdżycy, a zwłaszcza zapobieganie otyłości, dotyczyć powinna także dzieci. Zasady żywienia dzieci po ukończeniu 2. roku życia powinny odpowiadać zasadom profilaktycznego żywienia osób dorosłych.

Ważną metodą profilaktyki chorób spowodowanych miażdżycą jest karmienie piersią. Osoby żywione w ten sposób w okresie niemowlęcym przez co najmniej 6 miesięcy, w wieku dorosłym rzadziej są otyłe, rzadziej mają podwyższony poziom cholesterolu w surowicy i nadciśnienie.

Niektóre metody profilaktyki zaburzeń metabolicznych dotyczą także płodowego okresu życia. Prawidłowe żywienie matki w czasie ciąży, a nawet jeszcze przed zajściem w ciążę, może mieć wpływ na ryzyko rozwoju zaburzeń metabolicznych u dziecka. Podstawowe znaczenie ma także prawidłowa masa ciała matki przed ciążą i prawidłowe przybieranie na wadze w jej trakcie. Kobiety zbyt szczupłe przed ciążą (BMI <19,8 kg/m2) oraz przybywające zbyt mało na wadze podczas ciąży częściej rodzą dzieci ze zbyt małą masą urodzeniową. Ta z kolei zwiększa prawdopodobieństwo pojawienia się zaburzeń metabolicznych w wieku dorosłym. Z kolei nadwaga matki przed ciążą i zbyt duży przyrost masy ciała podczas ciąży może być przyczyną zbyt dużej masy urodzeniowej dziecka. W tym przypadku również istnieje zwiększone ryzyko rozwoju zaburzeń metabolicznych w wieku dorosłym.

Prawidłowe spożycie przez matkę podczas ciąży białka, witamin, składników mineralnych i niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, zwłaszcza omega-3, również ma duże znaczenie dla prawidłowego rozwoju płodu i uniknięcia niedoboru masy urodzeniowej.

Data utworzenia: 08.09.2010
MiażdżycaOceń:
(5.00/5 z 1 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Lekarze odpowiadają na pytania

  • Miażdżyca tętnic mózgowych i szyjnych
    Jestem po udarze pnia mózgu, tętnice szyjne - jedna 50%, druga 48%, ale najbardziej dokuczają mi nogi (pięta i tylna część nogi). Mam wysokie stężenie cholesterolu. Do jakiego lekarza powinnam się udać, a może powinnam zrobić badania – tylko jakie? Czy to może być miażdżyca? Mam kłopot z pamięcią i chodzeniem.
  • Zdrowo się odżywiam i uprawiam sport a mój cholesterol rośnie - dlaczego?
    Około 10 miesięcy temu zrobiłem sobie badania cholesterolu. Ważyłem wtedy 97 kg. Wyniki były tragiczne. Cholesterol całkowity 304, HDL 47, LDL 137, TG 360. Cukier na czczo - 150. Dramat. Poszedłem do lekarza rodzinnego, ten zapisał mi Ivistatynę i Avaminę, dał mi kilka ulotek i resztę kazał doczytać w internecie. Nie pozostało mi nic innego, jak wziąć sprawy w swoje ręce. Naczytałem się o dietach, ruchu itp. i do roboty. Zacząłem najpierw intensywnie spacerować, później pływanie, wreszcie bieganie.

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies